آیا شایعات مبنی بر احتمال نابودی تالاب انزلی واقعیت دارد؟

بندر انزلی به دلیل قرار گرفتن بین دریای کاسپین و تالاب بین المللی انزلی دارای موقعیت جغرافیایی خاصی است که موجب شده است این شهر سال ها از داشتن یک جاده ی کنارگذر محروم باشد. این موضوع به خصوص در ایام مسافر پذیر سال از جمله نوروز و تابستان باعث به وجود آمدن ترافیک های طولانی و قفل شده در داخل شهر انزلی می شود و همواره مشکلات زیادی را برای شهروندان انزلی به همراه دارد. برای رفع این مشکل، با روی کار آمدن دولت سازندگی پروژه احداث کنارگذری برای این شهر در دستور کار وزارت راه قرار گرفت و در در سال 77 عملیات احداث جاده آغاز شد.

در تصویر ماهواره ای زیر موقعیت جغرافیایی شهر انزلی، تالاب و مسیر عبور جاده را به صورت تقریبی مشخص کرده ام (اطلاعات دقیق نیست):

طرفداران محیط زیست از جمله اصلی ترین مخالفان احداث این جاده هستند و معتقدند احداث کنارگذر انزلی ممکن است به اکوسیستم کم نظیر تالاب صدمه بزند. دغدغه این افراد تا حدی قابل فهم است اما چند وقتی است که مشاهده می کنم برخی از این عزیزان برای ابراز مخالفت خود از واکنش های احساسی و اخبار بعضا غیر واقعی استفاده می کنند. در همین مورد روز گذشته خبری در سایت روزنامه کارگزاران منتشر شد:

تالاب انزلی كه در سفرنامه‌های اروپایی‌ها از قدیم الایام تاكنون از آن به عنوان ونیز سبز ایران یاد می‌شود، ‌از سال 1354 در فهرست تالاب‌های بین‌المللی جهان به ثبت رسیده است. این تالاب هم اكنون سه سایت مهم شامل دو پناهگاه حیات وحش و یك منطقه حفاظت شده را در بر می‌گیرد و از مهم‌ترین كریدورهای پرندگان مهاجر در مسیرسیبری به جنوب محسوب می‌شود اما امروز با احداث جاده در قلب تالاب در آستانه نابودی قرار گرفته است.

همان گونه که در تصویر بالا مشاهده می کنید بخش اعظم این جاده 16 کیلومتری کاملا خارج از تالاب قرار دارد و تنها 3 کیلومتر آن از حاشیه تالاب انزلی عبور می کند و حتی در این مناطق نیز  مسیر جاده تنها چند صد متر با مناطق مسکونی شهر انزلی فاصله دارد. از طرف دیگر مناطق حفاظت شده ی تالاب که زیستگاه پرندگان مهاجر محسوب می شود در بخش های مرکزی و جنوبی آن قرار گرفته است. بنابراین معلوم نیست منظور نویسنده ی محترم این مقاله از «قلب تالاب» کجاست و زیستگاه پرندگان چگونه در آستانه نابودی قرار می گیرد؟

آیا ساخت این جاده هیچ خساراتی به تالاب وارد نمی کند؟ بی شک خیر. مطمئنا  این پروژه ی عمرانی می تواند بافت جغرافیایی منطقه ای که جاده از آن عبور می کند را دچار تغییراتی کند و همان گونه که نویسنده ی روزنامه کارگزاران در ادامه آورده است خساراتی در پی داشته باشد:

حدود 300 هكتار ( معادل 3 میلیون متر مربع) از اراضی شمال تالاب انزلی خشكانده و نابود می‌شود كه به گفته كارشناسان با توجه به ارزش هر هكتار تالاب در دنیا كه 22 هزار دلار تعیین شده، خسارتی معادل 59 میلیارد تومان تنها در سال اول بهره‌برداری جاده، به تالاب وارد می‌شود.

اما برای بررسی هر پروژه ای باید مزایا و معایب آن را با هم مقایسه کرد. مسیر کنارگذر انزلی علی رغم اینکه طبق ادعای روزنامه کارگزارن 59 ملیارد تومان به محیط زیست آسیب می زند (توجه کنید که نویسنده ادعای قبلی خود مبنی بر نابودی تالاب را تکرار نمی کند)، اما مزایای عمده ای دارد که نمی توان از آن ها چشم پوشی کرد. همان گونه که اشاره کردم فقدان یک جاده ی کنارگذر سال هاست که مشکلات زیادی را برای اهالی منطقه ی آزاد تجاری-صنعتی انزلی به همراه داشته است و به عنوان مهم ترین مانع توسعه هر چه بیشتر بزرگترین بندر شمال کشور شناخته می شود. از سوی دیگر مسیر پیش بینی شده برای راه آهن قزوین-رشت-انزلی از کنار این جاده عبور می کند. احداث این کنارگذر و راه آهن که تاثیر به سزایی در اقتصاد منطقه دارد مهم ترین خواست عمومی مردم انزلی است.

عکس هایی را که روز گذشته از محل اجرای پروژه تهیه کردم می توانید در فلیکر ببینید.